Zakres treści i umiejętności w I etapie konkursu wojewódzkiego z BIOLOGII 2026/2027

I. Zakres umiejętności

Uczeń:

 wyjaśnia zjawiska i procesy biologiczne zachodzące w organizmach roślinnych i zwierzęcych,

 opisuje, porządkuje i rozpoznaje organizmy roślinne i zwierzęce,

 opisuje i rozpoznaje tkanki,

 określa problem badawczy, formułuje hipotezy, planuje i przeprowadza oraz dokumentuje obserwacje i proste doświadczenia biologiczne,

 określa warunki doświadczenia, rozróżnia próbę kontrolną i badawczą,

 analizuje wyniki doświadczenia lub obserwacji i formułuje wnioski

II. Zakres treści

1. Organizm i chemizm życia:

a) hierarchiczna organizacja budowy organizmów; b) rozpoznawanie na podstawie rysunku, schematu, zdjęcia lub opisu elementów budowy komórki (błona komórkowa, cytoplazma, jądro komórkowe, chloroplast, mitochondrium, wakuola, ściana komórkowa) i określanie ich funkcji

c) charakterystyczne cechy budowy komórki bakterii, roślin i zwierząt oraz rozpoznawanie tych typów komórek na schemacie, zdjęciu lub na podstawie opisu;

d) fotosynteza - substraty, produkty i warunki przebiegu procesu oraz wpływ wybranych czynników na intensywność procesu fotosyntezy;

e) oddychanie tlenowe i fermentacja jako sposoby wytwarzania energii potrzebnej do życia (substraty, produkty i warunki przebiegu procesów);

f) czynności życiowe organizmów żywych.

g) tkanki zwierzęce – rozpoznawanie

2.Różnorodność życia:

a) zasady systemu klasyfikacji biologicznej;

b) charakterystyczne cechy organizmów, które pozwalają przyporządkować je do odpowiednich królestw;

c) wirusy jako bezkomórkowe formy materii;

d) drogi rozprzestrzeniania się i zasady profilaktyki chorób wirusowych (grypa, ospa, różyczka, świnka, odra, AIDS);

e) bakterie – występowanie, budowa, czynności życiowe;

3. Różnorodność i jedność roślin:

a) charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej mchów, paprociowych, roślin nagonasiennych, roślin okrytonasiennych;

b) przyporządkowanie rośliny przedstawionej na rysunku lub zdjęciu do określonej grupy roślin (mchy, paprociowe);

d) rozpoznawanie przedstawicieli rodzimych drzew nagonasiennych i liściastych na podstawie rysunku, zdjęcia lub opisu;

e)budowa i funkcja kwiatu roślin okrytonasiennych;

4. Różnorodność i jedność świata zwierząt:

a) środowisko życia, charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej oraz tryb życia płazińców, nicieni, pierścienic, stawonogów, mięczaków,

b) związek budowy morfologicznej tasiemców z pasożytniczym trybem życia,

c) sposoby zarażenia człowieka pasożytami (tasiemiec uzbrojony i nieuzbrojony, owsik) oraz zasady profilaktyki chorób wywołanych przez te pasożyty,

d) charakterystyczne cechy ryb, płazów, gadów, ptaków, ssaków i ich przystosowania do życia w różnych środowiskach,

e) zmiennocieplność i stałocieplność u kręgowców,